Giới thiệu về hoa trang – Ixora

Ixora – chi đơn, trang, một chi thực vật có hoa thuộc họ thiến thảo (rubiaceae). Hiện nay chi này có khoảng 500 đến 560 loài. Là một loài cây thường xanh (xanh quanh năm) vùng nhiệt đới. Các vùng phân bố chính của các loài Ixora là các vùng nhiệt đới Châu Á, Châu Phi, các đảo Thái Bình Dương và châu Mỹ Latin, nhưng tập trung hầu hết ở khu vực nhiệt đới Châu Á. 

Ixora cũng thường được trồng ở những khu vực có khí hậu cận nhiệt ở nước Mỹ như Florida. Ở đây, ixora còn được gọi một cái tên khác: West Indian Jasmine. Ixora còn có rất nhiều cái tên khác nhau nữa.

Ở Việt Nam, nhiều người hay gọi Ixora là hoa trang, mẫu đơn ta hoặc hoa đơn, cái tên này dễ gây nhầm lẫn với một loài hoa khác biệt hoàn toàn là Peony mà mình có giới thiệu ở bài trước. Vì tên gọi ấy dễ nhầm lẫn, nên mình không gọi bạn ấy là mẫu đơn, mà gọi là hoa trang. 

hoa trang (mẫu đơn ta)
Hàng rào làm từ những bụi hoa trang (ixora)

Hoa trang là tên gọi phổ biến ở miền Nam, miền bắc thường gọi là mẫu đơn ta, là một loài chủ yếu phát triển ở dạng cây bụi và thân gỗ nhỏ mọc thẳng đứng, có hoa mọc thành chùm gồm nhiều bông hoa nhỏ. Chỉ có loài Ixora hekouensis là loài có dây leo (đến giờ mình vẫn không biết hình dạng cây và hoa của nó ra sao nữa). Lá trang mọc đối chữ thập, lá cây có thể dài từ 10-20cm tùy vào chủng loại khác nhau. Là một loài cây nhiệt đới cho hoa quanh năm, hoa trang thường được dùng để trồng làm cảnh hoặc trồng bờ rào cảnh, có thể cắt tạo thế hoặc tạo hình.

Như ở trên đã nhắc đến, các loài hoa thuộc chi trang (ixora) đều là cây thường xanh, tức là quanh năm có lá xanh (lá không rụng hết vào mùa đông), cũng cho hoa quanh năm nếu ở khu vực nhiệt đới. Cây cực kỳ khỏe và rất ưa nắng, nắng càng nhiều thì cây càng cho nhiều hoa. Loài cây này chỉ được trồng ở zone 9 hoặc cao hơn (10, 11, 11a, 11b, 12). Ở những nơi có không khí lạnh cây sẽ không chịu nổi nhiệt độ thấp, buộc phải giữ trong nhà kính với nhiệt độ ấm vừa phải để cây có thể tồn tại qua mùa đông.

Như ở trên mình đã nói, ixora là một chi rất rộng, có tới 500 đến 560 loài, cùng có những đặc điểm chung như lá mọc đối song song, thân gỗ mọc bụi, hoa mọc từng chùm nhưng có những đặc điểm khá khác nhau như lá bóng hay không bóng, đầu lá nhọn hay tròn, là bản rộng hay nhỏ, thân dạng bụi rất cao hoặc rất lùn. Dựa vào những đặc điểm đó mà người ta có thể trồng các loài hoa này với mục đích khác nhau hoặc ở những vị trí khác nhau. Loại cây có thân bụi cao có thể được trồng ở bồn đất to, còn những loại có thân thấp lùn thì có thể được trồng làm cảnh trong chậu, to nhỏ tùy theo kích cỡ của cây.

Nếu bạn ở khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, việc chăm sóc cây hoa trang vô cùng đơn giản, vì thế, ở Việt Nam loài hoa này cực kỳ phổ biến. Trước kia, các loài trang được trồng làm cảnh ở Việt Nam không nhiều, nhưng mới đây xuất hiện rất nhiều những loại mới lạ do được nhập khẩu từ những đất nước láng giềng có cùng zone khí hậu. 

Mặc dù đơn giản, nhưng chúng ta cũng cần ghi nhớ những điều cơ bản sau đây về cây hoa trang, để có thể trồng được một cây thật đẹp trong trường hợp bạn yêu thích loài hoa này.

Một số loài hoa trang phổ biến

Như ở trên mình đã giới thiệu, thì chi trang có rất nhiều loài khác nhau, 500-600 loài cơ. Vì vậy, mình chỉ điểm danh một số loài, hoặc là đã có mặt ở Việt Nam từ rất lâu, hoặc là mới được ưa chuộng, hoặc là những loại mà mình cảm thấy rất xinh đẹp, có thể sau này vì yêu thích mình sẽ sưu tầm thôi, nhé!

Ixora finlaysoniana

Hoa trang trắng. Loại này rất phổ biến ở Việt Nam, cây thân gỗ phát triển khá mạnh. Hoa màu trắng, cánh hoa nhỏ, có mùi thơm rất ngọt. Đây là loại mà mình thấy phát triển cực nhanh và dễ. Tuy nhiên, không nên trồng chung bụi với các loài khác vì bạn ấy có tính xâm lược cực kỳ mạnh, sẽ khiến cho những loại khác bị yếu thế. Loài này có thể nhân giống bằng rễ, giâm cành và hạt.

Trang trắng - Ixora finlaysoniana
Trang trắng – Ixora finlaysoniana

Ixora Coccinea

Đây là loài bản địa khu vực Nam Á, bắt nguồn từ các nước như Ấn Độ, Bangladesh, hiện nay đã được trồng ở khắp nơi trên thế giới (vùng cận nhiệt và nhiệt đới), trong đó có Việt Nam. Loài này có màu hồng, đỏ và vàng.

Ixora coccinea - Trang đỏ
Ixora coccinea – Trang đỏ
hoa trang vàng
Hoa trang vàng

Dwaft Ixora – Trang Thái

Đây là một loài hoa trang lùn, được trồng rất phổ biến vì cây có kích cỡ nhỏ, sum đều và tròn, cây lùn (chỉ khoảng 40-60cm), sai hoa, có bộ lá vừa phải rất đẹp. Loài này được gọi là trang Thái hay trang Thái có lẽ là bởi nó được nhập vào Việt Nam từ Thái Lan. Hiện nay ở Việt Nam loại này được trồng rất nhiều và cũng rất được ưa thích. Vì loại này khá bắt mắt so với các loại cũ, màu sắc gồm có màu đỏ, cam, vàng, hồng, và vì hợp trồng chậu hơn các loài cao, nên bạn ấy cũng rất được ưa thích, vì rất nhiều người yêu hoa ở thành phố có thể trồng trong chậu.

Dwarf Ixora Orange
Dwarf Ixora Orange – Trang thái màu cam
Dwarf Ixora Pink: Trang thái màu hồng
Dwarf Ixora Pink: Trang thái màu hồng

Mini red ixora: Trang sen

Đây là một loài trang mà mình thấy rất rất đặc biệt. Và lần đầu tiên nhìn thấy bạn ấy mình cảm thấy rất sửng sốt. Vì thực tế là mình đã biết đến loài hoa này từ 30 năm trước, từ những giống thông thường của Việt Nam, đến mới đây mình biết thêm rất nhiều loại, thì đều là những loại chỉ khác nhau một chút về màu sắc và độ lớn, hình dạng của cánh hoa, còn lại đều có đặc điểm chung là những cánh hoa trang có 4 cánh trên một chùm hoa lớn. Nhưng loại này, mỗi bông hoa nhỏ đều được xếp tầng tầng lớp lớp vài lớp cánh, khiến mình vừa kinh ngạc vừa thích thú. Mới lạ mà! Loại này mình mới chỉ biết có màu đỏ, màu sắc tươi tắn, lá nhỏ, bóng, hoa nhỏ nhưng rất thú vị. Ở Việt Nam, bạn ấy được gọi là trang sen, có lẽ vì những lớp cánh nhỏ được xếp chồng lên nhau, nhìn như một bông hoa sen nhỏ xíu vậy.

Mini double red ixora - Đơn (trang) sen khi chúm chím nụ
Mini double red ixora – Đơn (trang) sen khi chúm chím nụ
Mini double red ixora - Đơn (trang) sen cận cảnh bông hoa
Mini double red ixora – Đơn (trang) sen cận cảnh bông hoa

Một số lưu ý khi trồng cây hoa trang

Ánh sáng

Cây hoa trang rất yêu ánh nắng, nên để trồng được cây hoa đẹp thì chúng ta nên trồng bạn ấy ở nơi có thật nhiều ánh nắng trực tiếp. Nếu trồng chậu thì cần để chậu nơi có càng nhiều nắng càng tốt, có thể di chuyển theo mùa để “hứng nắng”. 

Nước

Loài cây này ưa đất ẩm ướt liên tục, không thích khô, nếu để khô là cây rất dễ bị rụng lá. Mặc dù vậy, nếu trồng chậu thì vẫn phải chọn chậu dễ thoát nước để cây không bị úng rễ nha, nếu trồng đất thì chúng ta không cần thiết chăm sóc kỹ lắm về điều này, chỉ cần chọn chỗ thoát nước tốt và tưới cây hàng ngày nếu là vào mùa khô

Đất

Loại đất phù hợp với cây hoa trang là đất trung tính hoặc có độ pH cao một chút (đất phèn, có độ pH nhỏ hơn hoặc bằng 7). Nếu đất kiềm quá thì cây dễ bị bệnh vàng lá. Trước khi trồng làm đất kỹ và trộn với phân lót, phân lót có thể là các loại phân mùn, phân hữu cơ (phân chuồng hoặc rác hữu cơ đã ủ hoai và làm sạch), có thể là phân vi sinh, phân NPK (loại dùng để bón lót). Mình thì khuyên các bạn nên dùng phân hữu cơ để đảm bảo sự tơi xốp của đất trồng được bền lâu hơn, cũng tốt hơn cho môi trường.

Cắt tỉa

Để có một bụi cây hoa trang xinh đẹp chúng ta cần để ý một chút đến việc cắt tỉa. Mỗi khi cây cho hoa xong chúng ta nên cắt những chùm hoa tàn, hoặc cành cây nào vươn quá cao chúng ta có thể mạnh dạn mà cắt bỏ để tạo bụi sum đẹp. 

Phân bón

Là một loài cây thân gỗ nên nhu cầu dinh dưỡng của cây hoa trang khá cao. Để đảm bảo cây cho hoa thường xuyên, lá bóng đẹp, chúng ta nên chăm sóc bạn ấy một chút, bón phân hàng tháng hoặc hàng quý, tùy vào chậu cây bạn trồng là to hay nhỏ, tùy vào phân trồng là phân hữu cơ hay vô cơ

Trồng cây hoa trang chỉ đơn giản thế thôi ạ, không có nhiều khó khăn lắm đâu. Chúng ta chỉ cần để tâm một chút là sẽ có một bụi/chậu hoa trang có hoa liên tục để ngắm rồi. Hãy luôn ghi nhớ là bạn ấy cần rất nhiều nắng đấy nhé! Ở Việt Nam, trừ những thời điểm cực kỳ nóng của mùa hè, thì chúng ta nên để chỗ râm mát một chút (nắng nửa ngày, 4-6h/ngày nắng) hoặc che lưới đen cho bạn ấy nếu ở chỗ full nắng, nếu bạn trồng trong chậu. Còn ở bồn đất to hoặc ngoài vườn thì không cần đâu ạ, chỉ cần tưới nước là bạn ấy rất ổn rồi.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here